در پی گسترش بخش مردمنهاد در سطح دنیا و افزایش اهمیت آن، استانداردسازی و شاخصگذاریهایی برای ارائه تصویر نیکوکاری در سطح جهانی و ملی در کشورهای متعدد توسعهیافته است تا شناخت جامعی از چشمانداز جهانی بخشش و نیکوکاری ارائه دهند. این شاخصها به افزایش وسعت و اثربخشی امر خیر کمک کرده و مسیر را برای ایجاد تغییرات ماندگار در جهان هموار میکنند. پایش سازمانهای مردمنهاد به سیاستگذاران اطلاعات مورد نیاز برای بهبود سیاستها و بسترسازی مناسب برای رشد سمنها را ارائه میدهد. سازمانهای مردمنهاد با استفاده از این شاخصهای پایش، از یک سو میتوانند وضعیت خود را ارزیابی کنند، آنچه از آنها انتظار میرود را درک کنند و برای بهبود عملکرد گامهایی به سمت اهداف روشن بردارند. از سوی دیگر، با شناخت موانع محیطی، قانونی یا اجتماعی و فرهنگی و … خیریهها میتوانند با همبستگی برای مهیا شدن محیط مناسبتری برای رشد و اثرگذاری فعالیتهای نیکوکارانه و افزایش منابع خیر تلاش کنند. افزون بر آن، پایش بخش مردمنهاد باعث شفافیت فعالیتها و مشخصشدن نقش حائز اهمیت سمنها و در نتیجه جلب اعتماد نیکوکاران، جامعه کسبوکار و عموم مردم میشود.
متأسفانه با وجود ریشه داشتن وقف و نیکوکاری در فرهنگ اصیل ایرانی اسلامی و وسعت و گستره کارکردهای آن در سطح اجتماع، نخبگان ایرانی به این موضوع توجه کافی نکردهاند. در بسیاری از کشورها موضوع مطالعات امر خیر بهعنوان یکی از مباحث مهم در عرصههای اقتصادی، سیاسی، علوم اجتماعی و حتی روانشناسی مورد مطالعه قرار میگیرد. نهتنها در سطح ملی بلکه بخش مردمنهاد در سطح بین کشوری یا بین منطقهای بررسی و مقایسه میشود. پایش تحولات عرصه خیر شاید اولین و مهمترین قدم در جهت بیدار کردن محققان، سیاستگذاران و فعالان ایرانی و دعوت از آنها به تلاش برای بهرهمندی از ظرفیت ویژه بخش مردمنهاد بهعنوان یکی از ارکان جامعه در کنار بخش دولتی و خصوصی است.
بزرگترین مانع بر سر راه پایش امر خیر ایران فقدان اطلاعات است. نبود یک مرجع واحد ثبت و نظارت بر کار سمنها باعث شده آمار معتبر کشوری از تعداد و موضوع کار و سایر اطلاعات عرصه خیر موجود نباشد. در سطح سازمانی نیز بسیاری از سمنها به علت مدیریت سنتی و عدم سیستم حسابرسی دقیق و گزارشگیری، جمعآوری اطلاعات را با چالش بزرگی روبرو میکند.
اما نمونههای جهانی اطلس خیر ایران کدام است؟
مطالعات متعددی به مقایسه بخش مردمنهاد در کشورها پرداختهاند. مهمترین آنها شامل پروژه قیاسی بخش غیرانتفاعی در دانشگاه جانز هاپکینز، شاخصهای متعدد توسعهیافته توسط سازمانی به نام «سیویکاس» و شاخص پایداری بخش مردمنهاد که سازمان جامعه مدنی، بخشی از مجموعه آژانس توسعه جهانی ایالات متحده، منتشر میکند است که به طور منظم گزارشهای تطبیقی از بخش مردمنهاد نقاط مختلف جهان نشر میکنند.
بهعلاوه، فهرست بلندی از شاخصهای دقیقتر وجود دارد که مراکز پژوهشی و انجمنهای تخصصی تولید میکنند. برای مثال، Charity Aid Foundation «شاخص بخشش جهانی» را منتشر میکند. دفتر داوطلبی سازمان ملل گزارشی از وضعیت داوطلبی در جهان دارد. مرکز مدیریت انگلیس شاخص نیکوکاری «بیگ مک» را منتشر میکند و «بارومتر اعتماد ادلمن»، میزان اعتماد مردم به کسبوکار، دولت، سازمانهای غیردولتی و رسانه را اندازهگیری میکند.
این پروژههای پژوهشی شاخصهایی از عرصههای اقتصادی، سیاسی و اجتماعی و حوزههای قانونی و سازمانی و دیگر حیطههای فرهنگی اجتماعی را مورد بررسی قرار میدهند. مجموع این مطالعات نشاندهنده وجود الگوها، مدلها و قالبهای متفاوت بخش مردمنهاد در کشورها است.
در حوزه نیکوکاری همه باید متحد باشیم، حامیان، اسپانسرها، مؤسسهها، کسبوکارها و مددجویان در کنار همدیگر میتوانند آیندهای روشن را رقم بزنند. اتفاقی که کمتر در این سالها شاهد آن بودهایم. ریشهیابی این اتفاق پیچیده است اما میتوان نقاطی را برای شروع این اتحاد مشخص کرد.
اولین گام در این مسیر، گردآوری اطلاعات اعضای این حوزه و سپس ایجاد نقاط دسترسی به این دادهها است. تیم «خیر ماندگار» دائماً در حال جمعآوری این دادهها است تا بتواند ارتباط هدفمندی بین همه این گروهها ایجاد کند. این وظیفه، بر عهده تیم اطلس خیر ایران قرار گرفته است که میتوان در یک جمله، هدف آن را «ایجاد و نمایش سیمای نیکوکاری ایران به زبانی ساده و شفاف» بیان نمود.
دیدگاهتان را بنویسید